Główny wykonawca nie płaci podwykonawcy. Twoje prawa w UK

Pracujesz jako podwykonawca dla większej firmy. Co miesiąc wysyłasz aplikację, a pieniądze przychodzą późno, w częściach albo wcale. Kierownik budowy rozkłada ręce: „klient nam nie zapłacił, to my nie zapłacimy Tobie”. Ty płacisz ludziom co tydzień i kupujesz materiały z własnej kieszeni. Kiedy główny wykonawca nie płaci podwykonawcy w UK, masz więcej praw, niż się wydaje. Pod warunkiem, że znasz terminy i trzymasz się ich szybciej niż druga strona.

Główny wykonawca nie płaci podwykonawcy w UK: co mówi ustawa

Umowa podwykonawcza na roboty budowlane to umowa budowlana w rozumieniu Construction Act, czyli Housing Grants, Construction and Regeneration Act 1996, zmienionego w 2011. Ustawa ma jeden ważny wyjątek: umowę z osobą prywatną o roboty w domu, w którym ona mieszka albo zamierza mieszkać (residential occupier). Wtedy wszystko zależy od umowy. Ale ten wyjątek dotyczy umowy z taką osobą. Twoja umowa jest z firmą, czyli z głównym wykonawcą, więc zwykle Cię nie dotyczy, nawet jeśli budowa to dobudowa przy czyimś domu. Inaczej jest, gdy to Ty podpisujesz umowę bezpośrednio z właścicielem, który w tym domu mieszka. Wtedy decyduje umowa.

Pay when paid nie działa

Zapisy „pay when paid”, czyli „zapłacę Ci, jak klient zapłaci mnie”, są nieskuteczne. Wyjątek to niewypłacalność płacącego wyżej w łańcuchu. Jeśli więc klient głównego wykonawcy nie zbankrutował, tłumaczenie „nie dostaliśmy pieniędzy” nie zwalnia głównego wykonawcy z płacenia Tobie.

Terminy i pisma

Każda umowa budowlana powinna mieć zasady płatności: kiedy jest due date, kiedy final date for payment i jak wystawia się pisma. Gdy umowa ich nie ma albo nie są zgodne z ustawą, stosuje się Scheme for Construction Contracts.

• Due date w Scheme to 7 dni po końcu okresu albo po złożeniu aplikacji, co później. Od tego dnia liczysz kolejne terminy.

• Final date for payment w Scheme to 17 dni po due date. To ostatni dzień, do którego pieniądze mają być na Twoim koncie.

• Payment notice płacący wystawia najpóźniej 5 dni po due date. Bez niego kwotą do zapłaty jest kwota z Twojej aplikacji albo default payment notice.

• Pay less notice musi przyjść przed terminem z umowy, w Scheme 7 dni przed final date, z kwotą i podstawą wyliczenia. Zobacz, czym jest pay less notice.

Bez skutecznego pay less notice główny wykonawca płaci kwotę z noty (notified sum) do final date. Obcięcie aplikacji „bo tak” to za mało.

Twoje narzędzia, gdy pieniądze nie przychodzą

• Wstrzymanie robót (art. 112)

  Gdy kwota nie jest zapłacona do final date i nie było skutecznego pay less notice, możesz wstrzymać roboty na podstawie ustawy.

• Zawiadomienie i koszty

  Najpierw pismo z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem i powodem. Należą Ci się rozsądne koszty i przedłużenie terminu o czas wstrzymania.

• Odsetki

  Między firmami działa Late Payment of Commercial Debts (Interest) Act 1998: 8% ponad stopę referencyjną Bank of England, chyba że umowa daje inne, rozsądne odsetki.

• Stała rekompensata

  Ta sama ustawa daje stałą kwotę za koszty odzyskania długu: £40 przy długu poniżej £1 000, £70 od £1 000 do £9 999,99, £100 od £10 000.

• Adjudication

  Możesz ją wszcząć w każdej chwili, bez czekania na sąd i bez zgody głównego wykonawcy. Decyzja zapada w 28 dni od skierowania sprawy.

• Dłuższy termin decyzji

  Termin 28 dni można wydłużyć o 14 dni za Twoją zgodą jako strony wnoszącej albo na dłużej za zgodą obu stron sporu.

Co zrobić krok po kroku

1. Wyciągnij z umowy terminy

   Okres rozliczeniowy, termin na aplikację, due date, final date, termin na pay less notice, retencja. Jeśli umowy brakuje albo nie ma w niej zasad płatności, licz według Scheme.

2. Sprawdź swoją aplikację

   Czy poszła na czas, do właściwej osoby i w formie, jakiej wymaga umowa? Dobrze przygotowana waluacja na budowie to podstawa całej reszty. Spóźniona albo wysłana nie tam, gdzie trzeba, daje drugiej stronie wymówkę.

3. Sprawdź, czy przyszedł payment notice

   Jeśli nie przyszedł w ciągu 5 dni po due date, kwotą do zapłaty jest kwota z Twojej aplikacji.

4. Sprawdź pay less notice

   Czy przyszedł przed terminem? Czy podaje kwotę i sposób jej wyliczenia? Pismo spóźnione albo bez wyliczenia może nie być skuteczne.

5. Wyślij wezwanie na kwotę z noty

   Kwota, numer aplikacji, final date, która minęła, plus odsetki i rekompensata z Late Payment Act. Krótko, po angielsku, z prośbą o zapłatę do konkretnej daty.

6. Zawiadom o wstrzymaniu robót

   Jeśli pieniądze dalej nie przychodzą, wyślij pisemne zawiadomienie z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem i powodem. Od dnia wstrzymania zapisuj koszty: ludzie, sprzęt, rusztowanie, ponowny start.

7. Rozważ adjudication

   Przy jasnej sprawie, czyli brak payment notice i brak pay less notice, adjudication jest szybkim sposobem na decyzję bez sądu.

Przykład: podwykonawca od suchej zabudowy na budowie mieszkań dla dewelopera. Aplikacja za okres na kwotę A. Główny wykonawca nie wystawił payment notice ani pay less notice, a po final date zapłacił 60% z A, tłumacząc, że deweloper zalega. Kwotą do zapłaty jest A, bo nie było pay less notice, a tłumaczenie o deweloperze to w praktyce pay when paid. Podwykonawca wysyła wezwanie na brakujące 40% z A z odsetkami, a gdy to nie działa, zawiadamia o wstrzymaniu robót.

Najczęstsze błędy

• Akceptowanie „pay when paid”

  Wielu podwykonawców czeka miesiącami. Poza niewypłacalnością płacącego wyżej w łańcuchu taki zapis nie działa.

• Aplikacje wysyłane „jak się przypomni”

  Bez aplikacji wysłanej na czas trudno liczyć terminy, a druga strona dostaje łatwą wymówkę do zwłoki.

• Roboty dodatkowe na polecenie kierownika, bez pisma

  Instrukcja ustna na budowie to za mało. Zapisuj ją i potwierdzaj e-mailem, zanim zaczniesz.

• Umowa podwykonawcza bez czytania

  Terminy płatności, retencja, kary, potrącenia: umowa budowlana w UK decyduje, ile i kiedy dostaniesz.

• Zejście z budowy bez zawiadomienia

  Bez pisemnego zawiadomienia z wyprzedzeniem ryzykujesz, że to Ty wyjdziesz na stronę, która łamie umowę.

• Brak zapisu kosztów wstrzymania

  Rozsądne koszty wstrzymania się należą, ale trzeba je wykazać. Bez listy kosztów zostajesz z gołym żądaniem.

Pytania

To nie jest porada prawna. Przy sporze sprawdzamy Twoją umowę i mówimy, czy potrzebny jest prawnik.