Statutory demand: wezwanie do zapłaty dla firmy
Główny wykonawca jest Ci winien za trzy waluacje. Nie kwestionuje kwoty, nie wysłał żadnego pay less notice, po prostu nie płaci. Na maile odpisuje „w przyszłym tygodniu”, a w przyszłym tygodniu nie odbiera. Ktoś na budowie mówi Ci: „wyślij im statutory demand, od razu zapłacą”. Statutory demand to mocne pismo, ale nie na każdy dług i nie na każdego dłużnika. Ten wpis wyjaśnia po polsku, czym jest, kiedy ma sens, jak je przygotować i doręczyć oraz co się dzieje, gdy dłużnik dalej milczy.
Statutory demand: co to jest
Według gov.uk statutory demand to pisemne żądanie zapłaty długu skierowane do osoby albo firmy. Może je wysłać każdy, komu ktoś jest winien pieniądze, i nie potrzebujesz do tego prawnika. Dłużnik ma 21 dni, żeby zapłacić dług albo uzgodnić z Tobą sposób zapłaty.
Siła tego pisma wynika z tego, co może przyjść potem. Jeśli dłużnik nie zareaguje w 21 dni, możesz złożyć wniosek o upadłość osoby (bankruptcy) albo o likwidację firmy (winding up). Dlatego statutory demand działa przede wszystkim na dłużnika, który ma pieniądze, ale gra na czas. Dla firmy to poważna groźba, bo wniosek o likwidację to wniosek o jej zamknięcie.
Gov.uk podaje progi, od których można iść dalej:
- Firma (limited company)
Wniosek o likwidację firmy możesz złożyć, gdy jest Ci winna £750 albo więcej i nie zapłaciła w 21 dni.
- Osoba prywatna albo sole trader
Wniosek o upadłość osoby możesz złożyć, gdy jest Ci winna £5 000 albo więcej i nie zapłaciła.
- Czas na wniosek
Na wniosek o upadłość albo likwidację masz 4 miesiące. Gdy się spóźnisz, wyjaśnij powód sądowi wskazanemu w piśmie.
- Stary dług
Gdy dług ma ponad 6 lat, zwykle nie możesz już wysłać statutory demand. Gov.uk radzi wtedy skorzystać z porady prawnej.
Gov.uk zwraca też uwagę, że przy mniejszych długach mogą być szybsze sposoby odzyskania pieniędzy niż statutory demand.
Jaki formularz
Do firmy (limited company) używasz formularza SD 1. Do osoby fizycznej, także wspólnika w spółce osobowej, wybierasz formularz według rodzaju długu: SD2 dla długu do zapłaty teraz, SD4 dla długu do zapłaty teraz po wyroku albo nakazie sądu, SD3 dla długu do zapłaty w przyszłości, gdy uważasz, że dłużnik nie zapłaci w terminie. Przy spółce osobowej (partnership) wypełniasz osobny formularz dla każdego wspólnika.

Kiedy statutory demand ma sens, a kiedy nie
Statutory demand pasuje do długu jasnego i bezspornego: kwota z waluacji, której nikt nie kwestionował, faktura bez zarzutów, decyzja adjudicatora, której druga strona nie wykonała. Jeśli dłużnik ma rzeczowe zarzuty co do jakości albo kwoty, sprawa robi się sporna. Wtedy lepiej zacząć od drogi, w której ktoś rozstrzyga spór, i porozmawiać z prawnikiem, zanim wyślesz statutory demand.
Przy umowie budowlanej między firmami masz też narzędzia z Construction Act. Gdy kwota nie jest zapłacona do final date i nie było skutecznego pay less notice, możesz wstrzymać roboty po pisemnym zawiadomieniu z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem. Każda strona umowy budowlanej może też w każdej chwili wszcząć adjudication, z decyzją w 28 dni od skierowania sprawy. Wobec firmy dochodzą odsetki z Late Payment Act: 8% ponad stopę referencyjną Bank of England i stała rekompensata za koszty odzyskania długu.
Pamiętaj o kliencie prywatnym. Construction Act zwykle nie obejmuje robót u osoby prywatnej w domu, w którym ona mieszka albo zamierza mieszkać (residential occupier). Wtedy wszystko zależy od umowy. Wobec osoby prywatnej zwykłą drogą jest list przedsądowy według Pre-Action Protocol for Debt Claims, z 30 dniami na odpowiedź, a potem pozew. Upadłość osoby prywatnej to ostateczność, a próg to £5 000.
Przykład: podwykonawca robi stan surowy dla małej firmy budowlanej. Ma dwie waluacje bez payment notice i bez pay less notice, a kwota przekracza próg z gov.uk. Firma nie płaci od dwóch miesięcy, choć dalej pracuje na innych budowach. Podwykonawca wysyła jeszcze jeden mail z rozliczeniem i terminem. Gdy to nie działa, doręcza statutory demand na formularzu SD 1 w siedzibie firmy i zachowuje kopię i potwierdzenie doręczenia.
Jak przygotować i doręczyć statutory demand krok po kroku
- Sprawdź, czy dług jest bezsporny
Waluacje, pisma, brak pay less notice, brak zarzutów na piśmie. Spór o jakość to zła droga dla tego pisma.
- Ustal, kto jest dłużnikiem
Firma czy osoba? Sprawdź pełną nazwę firmy i adres siedziby (registered office) w Companies House.
- Wybierz właściwy formularz
SD 1 dla firmy. SD2, SD3 albo SD4 dla osoby, zależnie od rodzaju długu, po jednym dla każdego wspólnika.
- Wypełnij kwotę i podstawę
Podaj, za co jest dług: numer waluacji albo faktury, daty i kwoty. Bez ogólników i bez zawyżania.
- Doręcz pismo osobiście
Osobie do rąk albo w siedzibie firmy, także dyrektorowi czy sekretarzowi. Poczta tylko, gdy osobiście się nie da.
- Zachowaj dowody doręczenia
Kopię pisma i potwierdzenie daty, godziny i odbioru, np. dowód nadania. Będą potrzebne, gdy dłużnik zignoruje pismo.
- Zapisz terminy
21 dni na zapłatę od doręczenia, potem 4 miesiące na wniosek. Opłaty za wniosek sprawdź na gov.uk przed złożeniem.
Doręczyć pismo może też za Ciebie process server, czyli osoba zawodowo doręczająca pisma. Zorganizuje to solicitor. Zanim sięgniesz po tak mocne pismo, uporządkuj rozliczenie. Pomoże Ci w tym polski QS w UK: sprawdzimy waluacje, pisma i terminy, żebyś wiedział, czy dług jest naprawdę bezsporny.

Najczęstsze błędy
- Statutory demand na spór o jakość
Dłużnik ma rzeczowe zarzuty, a Ty wysyłasz pismo o likwidację zamiast drogi, w której ktoś rozstrzyga spór.
- Zła nazwa dłużnika
Pismo na nazwę handlową zamiast na pełną nazwę firmy z Companies House. Sprawdź to przed wysłaniem.
- Doręczenie bez dowodu
Wrzucasz pismo do skrzynki i nie masz nic, co potwierdza datę. Potem nie da się policzyć 21 dni.
- Groźba bez planu
Wysyłasz pismo, a po 21 dniach nic nie robisz. Dłużnik uczy się, że Twoje pisma nie mają skutku.
Pytania
Czy potrzebuję prawnika, żeby wysłać statutory demand?
Według gov.uk nie. Pismo może przygotować i wysłać każdy wierzyciel. Przy sporze o kwotę albo jakość porozmawiaj jednak z prawnikiem, zanim je wyślesz.
Czy firma może zakwestionować statutory demand?
Gov.uk podaje, że statutory demand doręczonego firmie nie da się zakwestionować. Firma może natomiast wystąpić do sądu, żeby zablokować wniosek o likwidację.
Ile ma osoba prywatna na zakwestionowanie pisma?
Według gov.uk 18 dni, jeśli była w UK, gdy dostała pismo. Wniosek składa się do sądu wskazanego w statutory demand.
To nie jest porada prawna. Przy sporze sprawdzamy Twoją umowę i mówimy, czy potrzebny jest prawnik.