CIS gross status: jak dostać płatności bez potrąceń
Co miesiąc wykonawca potrąca Ci 20% z płatności za robociznę. Pieniądze wracają dopiero przy rozliczeniu podatku, a Ty w tym czasie płacisz ekipie, dostawcom i za paliwo z tego, co zostało. Przy większych robotach to realna dziura w płynności. Rozwiązaniem może być CIS gross status, czyli gross payment status. Z nim wykonawca płaci Ci całą kwotę bez potrąceń na poczet podatku, a podatek rozliczasz w swoim zeznaniu. Poniżej warunki z gov.uk, po polsku. To HMRC decyduje o przyznaniu statusu, a szczegóły zależą od Twojej firmy, więc wniosek przygotuj z księgową.
CIS gross status: na czym polega
W zwykłym CIS wykonawca potrąca 20% z płatności dla zarejestrowanego podwykonawcy albo 30% dla niezarejestrowanego i przekazuje to do HMRC. Te potrącenia liczą się jako zaliczki na Twój podatek i National Insurance. Z gross payment status wykonawca nie potrąca nic z góry. Ty dostajesz całą kwotę, a podatek płacisz sam w terminach z Self Assessment albo podatku spółki.
To ułatwia płynność, ale wymaga dyscypliny. Pieniądze na podatek trzeba odkładać samemu, bo nikt nie zrobi tego za Ciebie. A spóźnienia z podatkami mogą kosztować Cię status przy corocznym przeglądzie.
Trzy testy HMRC
Według gov.uk musisz pokazać trzy rzeczy:
- Test firmy
Twoja firma wykonuje roboty budowlane w UK albo dostarcza do nich ludzi i działa przez konto bankowe.
- Test obrotu
Obrót netto z robót budowlanych z ostatnich 12 miesięcy, bez VAT i materiałów, jest co najmniej na poziomie z gov.uk.
- Test terminowości
W przeszłości płaciłeś podatek i National Insurance na czas i składałeś zeznania w terminie.
- Dochód w zeznaniu
Płatności z robót wykazujesz jako przychód w Self Assessment albo w zeznaniu podatku od osób prawnych.
Ile musi wynosić obrót
Progi według gov.uk, liczone za ostatnie 12 miesięcy, bez VAT i bez kosztu materiałów:
- Jednoosobowa firma
Co najmniej £30 000.
- Spółka osobowa (partnership)
£30 000 na każdego wspólnika albo co najmniej £100 000 dla całej spółki.
- Spółka z o.o. (limited company)
£30 000 na każdego dyrektora albo co najmniej £100 000 dla całej spółki.
- Spółka kontrolowana przez 5 osób lub mniej
Wtedy każda z tych osób musi mieć £30 000 obrotu.
Obrót liczy się bez VAT i materiałów, nie z całych faktur. Jeśli w Twoich fakturach dużą część stanowią materiały, sprawdź z księgową, ile zostaje po ich odjęciu.
Przykład z literami: jednoosobowa firma przez ostatnie 12 miesięcy wystawiła faktury na łączną kwotę F. W tym VAT to V, a materiały kupione przez firmę to M. Do testu obrotu liczy się F minus V minus M. Jeśli materiały to połowa kwoty netto, do progu liczy się tylko druga połowa. Dlatego firma z dużymi fakturami może mimo to nie przejść testu obrotu.

Jak złożyć wniosek krok po kroku
- Policz obrót netto
Weź płatności z ostatnich 12 miesięcy, odejmij VAT i materiały. Porównaj wynik z progiem dla Twojej formy firmy.
- Sprawdź swoje terminy
Zobacz, czy zeznania i podatki z ostatniego roku poszły na czas. Każde spóźnienie sprawdź z księgową.
- Uporządkuj konto firmowe
Firma ma działać przez konto bankowe, więc płatności za roboty powinny tam wpływać.
- Złóż wniosek
Gov.uk podaje formularz online albo papierowy, osobny dla każdej formy firmy. Wniosek rejestruje Cię też w CIS, jeśli jeszcze nie jesteś.
- Poczekaj na decyzję HMRC
Dopóki nie masz decyzji na piśmie, planuj płynność tak, jakby potrącenia miały trwać dalej.
- Zaplanuj odkładanie podatku
Po przyznaniu statusu odkładaj część każdej płatności na podatek, zanim zapłacisz komukolwiek innemu.
Gross status nie zmienia tego, ile robót wykonałeś, tylko to, ile dostajesz na konto od razu. Kwota dalej wynika z rozliczenia z wykonawcą, czyli z waluacji na budowie. Jeśli chcesz, żeby ktoś po polsku pilnował tych rozliczeń i pism do wykonawcy, zobacz, czym zajmuje się QS po polsku. Wniosek do HMRC i podatki to zadanie dla księgowej.
Coroczny przegląd i utrata statusu
Gov.uk mówi, że HMRC co roku sprawdza, czy firma dalej spełnia warunki. Przy spółce sprawdza się spółkę, a nie poszczególnych dyrektorów i udziałowców. Zeznania i podatki muszą iść na czas, choć niewielka liczba spóźnień jest dopuszczalna.
Jeśli firma ma nie przejść przeglądu, HMRC wysyła list z powodami. Możesz odpowiedzieć z wyjaśnieniem, a HMRC może je przyjąć i zostawić status. Jeśli nie odpowiesz albo wyjaśnienie nie zostanie przyjęte, przychodzi kolejny list: status zostanie cofnięty po 90 dniach. Na odwołanie masz 30 dni od tego listu. Po cofnięciu statusu musisz czekać rok, zanim złożysz nowy wniosek.
Pilnuj też zmian w firmie. Przy przejściu z działalności jednoosobowej na spółkę trzeba zwykle zarejestrować się w CIS od nowa, a z gross status złożyć nowy wniosek. Nowych udziałowców zgłaszasz w ciągu 30 dni, bo inaczej HMRC może cofnąć status.

Najczęstsze błędy
- Liczenie obrotu z całych faktur
Do progu liczy się obrót bez VAT i materiałów. Faktury z dużą częścią materiałów mogą nie wystarczyć.
- Spóźnione zeznania
Spóźnienia z podatkami mogą zablokować wniosek albo kosztować status przy corocznym przeglądzie HMRC.
- Brak odkładania na podatek
Cała kwota na koncie kusi. Bez odkładania pieniędzy na podatek kłopot przychodzi przy rozliczeniu.
- Zmiana formy firmy bez zgłoszenia
Rejestracja w CIS nie przechodzi na nową formę firmy, a status trzeba wtedy uzyskać od nowa.
Pytania
Ile czasu ma HMRC na decyzję o gross status?
Gov.uk nie podaje tego w przewodniku dla podwykonawców. Dopóki nie masz decyzji na piśmie, planuj płynność tak, jakby potrącenia miały trwać dalej.
Czy jako nowa firma mogę dostać gross status?
Test obrotu dotyczy ostatnich 12 miesięcy, a test terminowości Twojej historii podatkowej. Czy nowa firma spełni warunki, zależy od jej sytuacji, więc sprawdź to z księgową.
Co się stanie, jeśli raz spóźnię się z podatkiem?
Według gov.uk niewielka liczba spóźnień jest dopuszczalna przy corocznym przeglądzie. Jeśli HMRC uzna inaczej, dostaniesz list i możesz odpowiedzieć z wyjaśnieniem.
To nie jest porada prawna. Przy sporze sprawdzamy Twoją umowę i mówimy, czy potrzebny jest prawnik.