Koszty adjudication: kto płaci adjudicatorowi

Masz mocną sprawę o niezapłaconą aplikację i chcesz iść do adjudication. Wtedy pojawia się pytanie, które zatrzymuje wiele małych firm: a kto za to zapłaci? Adjudicator to zwykle doświadczony fachowiec, który pracuje na godziny. Do tego dochodzi czas Twojego biura, może QS, może prawnik. Niektórzy rezygnują, bo boją się rachunku, a inni idą w ciemno i dopiero po decyzji dowiadują się, że część honorarium spada na nich. Koszty adjudication da się przewidzieć, jeśli wiesz, co mówią przepisy i Twoja umowa.

Koszty adjudication: co mówi Scheme

Construction Act, czyli Housing Grants, Construction and Regeneration Act 1996, daje stronie umowy budowlanej prawo do adjudication. Gdy umowa nie ma zasad zgodnych z ustawą, stosuje się Scheme for Construction Contracts. Scheme mówi o honorarium adjudicatora tak:

• Rozsądne honorarium

  Adjudicator ma prawo do rozsądnej kwoty za swoją pracę i do zwrotu rozsądnie poniesionych wydatków.

• Adjudicator ustala kwotę

  To on określa, ile wynosi honorarium i wydatki. Stawkę warto znać, zanim sprawa ruszy.

• Adjudicator dzieli koszt

  Może zdecydować, jaką część płaci każda ze stron, chyba że ważny zapis w umowie mówi inaczej.

• Odpowiedzialność solidarna

  Za to, co zostanie niezapłacone po jego decyzji, strony odpowiadają solidarnie, każda za całość.

Ostatni punkt jest ważny dla wykonawcy. Nawet gdy adjudicator każe zapłacić całe honorarium drugiej stronie, a ona tego nie zrobi, adjudicator może upomnieć się o resztę u Ciebie. Wtedy odzyskujesz te pieniądze od drugiej strony osobno.

Gdy sprawa kończy się przed decyzją

Scheme przewiduje też sytuacje, w których adjudicator nie wyda decyzji. Gdy strony wspólnie zakończą jego powołanie, ma on prawo do rozsądnego honorarium i wydatków, które sam ustala i dzieli. Nie należy mu się nic, gdy powołanie zakończono z powodu jego zaniedbania albo niewłaściwego zachowania. Gdy adjudicator musi zrezygnować, bo ten sam spór był już rozstrzygnięty we wcześniejszym adjudication, także ma prawo do honorarium. Dlatego nie wnoś drugi raz sprawy, która już raz została rozstrzygnięta.

Twoi doradcy to osobny koszt

Przepisy Scheme o płatności dotyczą honorarium i wydatków adjudicatora. Każdą stronę może wspierać doradca, prawnik albo nie, i to jest osobny wydatek. Zanim zaczniesz, policz go razem z czasem, który sam spędzisz nad dokumentami.

Zapis o kosztach w umowie: kiedy nie działa

Część umów, zwłaszcza podwykonawczych pisanych przez głównego wykonawcę, ma zapis typu: „strona, która wnosi sprawę do adjudication, ponosi wszystkie koszty”. Dla małej firmy to straszak. Po co iść do adjudication, skoro nawet przy wygranej zapłacisz za wszystko?

Construction Act ma na to art. 108A, dodany przez Local Democracy, Economic Development and Construction Act 2009. Zapis w umowie budowlanej, który dzieli koszty adjudication między strony, jest nieskuteczny, chyba że spełnia jeden z dwóch warunków:

1. Daje adjudicatorowi władzę podziału

   Jest na piśmie, w umowie i pozwala adjudicatorowi podzielić jego honorarium i wydatki.

2. Uzgodniono go po zawiadomieniu

   Strony zgodziły się na niego na piśmie po tym, jak ktoś zawiadomił o zamiarze adjudication.

Zapis „płaci ten, kto wnosi sprawę”, wpisany do umowy na starcie, zwykle nie spełnia żadnego z tych warunków. Ostatecznie ocenia to adjudicator albo sąd, a przy wątpliwościach porozmawiaj z prawnikiem.

Construction Act zwykle nie obejmuje robót u osoby prywatnej w domu, w którym ona mieszka albo zamierza mieszkać (residential occupier). Wtedy prawo do adjudication i zasady kosztów zależą od umowy. Przy kliencie prywatnym sprawdź, czy umowa w ogóle przewiduje adjudication i co mówi o kosztach.

Jak zaplanować koszty adjudication krok po kroku

1. Przeczytaj umowę

   Szukaj zapisów o adjudication, o kosztach i o tym, kto wyznacza adjudicatora. Zaznacz numery klauzul.

2. Sprawdź zapis o kosztach

   Porównaj go z art. 108A. Zapis z umowy, który obciąża stronę wnoszącą, zwykle nie działa.

3. Zawęź spór

   Jedna kwota, jeden okres, jasne dokumenty. Mniej pracy adjudicatora to zwykle mniejsze honorarium.

4. Przygotuj dokumenty sam

   Uporządkowany referral oszczędza godziny adjudicatora i Twojego doradcy. Chaos kosztuje.

5. Zapytaj o stawkę

   Zanim adjudicator zacznie, dowiedz się, jak liczy honorarium i wydatki. Zapisz to w aktach sprawy.

6. Policz próg opłacalności

   Kwota sporu kontra honorarium, doradcy i Twój czas. Licz procentem od kwoty, której żądasz.

7. Żądaj podziału kosztów

   W referral poproś, żeby honorarium adjudicatora w całości poniosła druga strona, i uzasadnij to.

Przykład z procentami: podwykonawca od instalacji żąda kwoty K z niezapłaconych aplikacji. Adjudicator przyznaje 90% żądania i dzieli swoje honorarium: 80% płaci główny wykonawca, 20% podwykonawca. Główny wykonawca zwleka z zapłatą swojej części. Adjudicator upomina się o resztę u podwykonawcy, bo strony odpowiadają solidarnie. Podwykonawca płaci i dolicza tę kwotę do roszczenia wobec głównego wykonawcy.

Najwięcej kosztuje sprawa, w której nikt nie uporządkował liczb przed referral. Rozliczenie aplikacji, wariacji i potrąceń przygotuje polski QS w UK. A jeśli chcesz wiedzieć, ile w ogóle tracisz na niezapłaconych kwotach, policz, ile tracisz.

Najczęstsze błędy

• Rezygnacja przez straszak w umowie

  Zapis „płaci wnoszący” odstrasza od adjudication, choć według art. 108A zwykle nie działa.

• Brak pytania o stawkę

  Nie wiesz, ile kosztuje godzina adjudicatora, i dowiadujesz się dopiero z faktury po decyzji.

• Spór o wszystko naraz

  Wrzucasz waluacje, wariacje i wady do jednej sprawy. Więcej godzin adjudicatora to wyższy rachunek.

• Zdziwienie solidarną zapłatą

  Druga strona nie płaci swojej części honorarium i adjudicator wysyła rachunek do Ciebie.

Pytania

To nie jest porada prawna. Przy sporze sprawdzamy Twoją umowę i mówimy, czy potrzebny jest prawnik.