Prime cost sum i provisional sum. Różnica, która kosztuje
W ofercie na remont domu wpisałeś „płytki: PC sum” i „odwodnienie: provisional sum”, bo klient jeszcze nie wybrał płytek, a nikt nie wiedział, co jest pod starym podjazdem. Na końcu budowy klient mówi, że kwota w ofercie była stała, a droższe płytki „to przecież Twoja sprawa”. Do tego montaż płytek za dwa razy większą kwotę robiłeś bez żadnej dopłaty. Prime cost sum i provisional sum to dwa różne narzędzia, a różnica między nimi potrafi kosztować więcej niż jakakolwiek wariacja. Ten wpis wyjaśnia ją po polsku i pokazuje, jak je rozliczyć.
Prime cost sum i provisional sum: różnica po polsku
Obie kwoty to rezerwy wpisane do ceny, bo w dniu wyceny czegoś jeszcze nie wiadomo. Różnią się tym, czego nie wiadomo. Pamiętaj, że różne umowy i kosztorysy używają tych nazw trochę inaczej. Zawsze sprawdź definicje w swojej umowie i w opisie do kosztorysu.
Prime cost sum (PC sum)
PC sum to kwota na zakup konkretnego wyrobu albo materiału, który klient wybierze później: płytki, armatura, kuchnia, drzwi. W tej kwocie jest sam koszt zakupu. Robocizna montażu i Twój narzut na zakup powinny być wycenione osobno, obok tej kwoty. Po wyborze klienta PC sum zastępuje się rzeczywistym kosztem z faktury.
PC sum przydaje się wtedy, gdy klient chce mieć cenę całej roboty już teraz, a wybór wykończenia odkłada na później. Ty nie musisz zgadywać, jakie płytki wybierze, a on widzi, ile przeznaczyłeś na zakup. Warunek jest jeden: obie strony muszą wiedzieć, że to kwota do rozliczenia, a nie cena stała.
Provisional sum
Provisional sum to kwota na robotę, której zakresu nie da się dokładnie określić w dniu wyceny: odwodnienie, naprawa ukrytego stropu, prace przy instalacjach, których nikt jeszcze nie odkrył. To rezerwa na całą robotę, nie tylko na materiał. Po wykonaniu zastępuje się ją wartością robót wycenioną według zasad z umowy, na przykład stawkami z kosztorysu albo na dayworks.
Gdzie jest różnica, która kosztuje
- Co obejmuje kwota
PC sum to zwykle sam zakup wyrobu, a provisional sum to cała robota razem z robocizną, materiałem i sprzętem.
- Montaż i narzut
Przy PC sum montaż i narzut wyceniasz osobno. Jeśli tego nie zrobisz, klient uzna, że wszystko było w kwocie.
- Sposób rozliczenia
PC sum rozlicza się według faktury za wyrób, a provisional sum według wyceny wykonanej roboty z zasad umowy.
- Wpływ na termin
Robota z provisional sum może zająć więcej czasu, niż zakładałeś. Zapisz w ofercie, że termin może się wtedy zmienić.
Przykład: remont łazienki w Leeds. W ofercie jest PC sum P na płytki i osobna pozycja „montaż płytek” wyceniona za metr. Klient wybiera płytki, które kosztują 1,5 razy więcej niż P. Rozliczenie: odejmujesz P, dodajesz rzeczywisty koszt z faktury, czyli o 0,5 P więcej, i do tej różnicy doliczasz narzut N%, jeśli umowa tak mówi. Montaż liczysz według ilości metrów, bez zmian. Gdyby w ofercie było tylko „płytki z montażem: PC sum P”, spór o dopłatę za drogie płytki i za ich montaż byłby nie do uniknięcia.
Rozliczenie i płatności
Rozliczenie PC sum i provisional sum to też zmiana ceny, więc trafia do waluacji, tak jak wariacje. Terminy zapłaty zależą od umowy, a przy umowie objętej Construction Act bez zgodnych z nim zasad stosuje się Scheme for Construction Contracts. Construction Act zwykle nie obejmuje robót u osoby prywatnej w domu, w którym mieszka (residential occupier). Wtedy wszystko zależy od umowy, więc zasady rozliczenia rezerw muszą być zapisane w ofercie albo umowie.

Co zrobić krok po kroku z rezerwami w ofercie
- Nazwij rezerwę wprost
W ofercie napisz, czy to PC sum, czy provisional sum, i jedno zdanie, co dokładnie obejmuje każda kwota.
- Wyceń montaż osobno
Przy PC sum dodaj pozycję robocizny montażu i zapisz, że narzut na zakup liczysz procentem od faktury.
- Zapisz zasady rozliczenia
Jedno zdanie w ofercie: kwota zostanie zastąpiona rzeczywistym kosztem albo wyceną robót według umowy.
- Daj klientowi termin wyboru
Wpisz, do kiedy klient wybiera wyroby z PC sum, żeby późna decyzja nie wstrzymała Twojej budowy.
- Zbieraj faktury i dowody
Przy PC sum faktury za wyrób, przy provisional sum zdjęcia, ilości i godziny z wykonanej roboty.
- Rozlicz w najbliższej waluacji
Pokaż kwotę rezerwy na minus, rzeczywistą wartość na plus i różnicę. Klient widzi każdą liczbę.
Rezerwy najłatwiej rozliczyć wtedy, gdy od początku są dobrze opisane. Dlatego przy każdym kosztorysie budowlanym wypisujemy je osobno, z zasadą rozliczenia.

Najczęstsze błędy
- Brak słowa „rezerwa” w ofercie
Kwota wpisana bez opisu wygląda jak cena stała, a klient nie chce słyszeć o żadnej dopłacie.
- Montaż w kwocie PC sum
Klient wybiera droższy wyrób, a Ty montujesz go w ramach tej samej kwoty, bez osobnej pozycji robocizny.
- Brak narzutu na różnicę
Dopłata za droższy wyrób wraca do Ciebie po kosztach, bez żadnej części na koszty firmy i zysk.
- Brak terminu na wybór
Klient wybiera płytki w ostatnim tygodniu, a Twoi ludzie czekają, bo materiał nie przyszedł na czas.
- Provisional sum bez dokumentów
Robota z rezerwy zrobiona bez zdjęć i ilości, więc nie da się jej rzetelnie wycenić po fakcie.
- Rezerwa rozliczona dwa razy
Kwota rezerwy zostaje w waluacji obok rzeczywistej wartości, a klient płaci podwójnie albo wcale.
Pytania
Czy klient może nie zapłacić, jeśli wybrał droższy wyrób z PC sum?
Jeśli w ofercie i umowie było jasno, że to PC sum zastępowana rzeczywistym kosztem, różnica idzie do rozliczenia. Bez takiego zapisu klient będzie twierdził, że kwota była stała.
Co, jeśli robota z provisional sum okaże się tańsza?
Wtedy kwota rozliczenia jest niższa niż rezerwa i różnica idzie na korzyść klienta. Na tym polega rezerwa: zastępujesz ją wartością tego, co faktycznie zrobiono.
Czy PC sum i provisional sum wolno wpisać przy kliencie prywatnym?
Tak, to zwykłe pozycje w ofercie. Opisz je prostym językiem, bo klient prywatny może nie znać tych nazw i potraktować kwoty jako cenę stałą.
To nie jest porada prawna. Przy sporze sprawdzamy Twoją umowę i mówimy, czy potrzebny jest prawnik.