Smash and grab adjudication: gdy klient przegapi termin

Wysłałeś aplikację o płatność dokładnie w dniu z umowy. Mija due date, mija termin na payment notice, mija final date. Od klienta cisza, a potem przelew na połowę kwoty i krótki mail, że „reszta jest zawyżona”. Żadnego pisma z kwotą i podstawą wyliczenia. W Anglii na taką sytuację mówi się smash and grab adjudication. To szybki spór, w którym nie przekonujesz nikogo, ile warte są Twoje roboty. Pokazujesz tylko, że klient przegapił termin, więc ma zapłacić kwotę z noty. Poniżej po polsku, kiedy to działa, a kiedy nie.

Co to jest smash and grab adjudication

To potoczna nazwa, a nie termin z ustawy. Chodzi o adjudication, w którym wykonawca żąda kwoty z noty (notified sum), bo płacący nie wystawił w terminie payment notice ani skutecznego pay less notice. Spór nie dotyczy tego, czy roboty są warte tyle, ile napisałeś w aplikacji. Dotyczy tego, czy klient dotrzymał terminów i formy pism.

Dlatego taki spór bywa krótki i prosty. Nie trzeba mierzyć ścian ani kłócić się o procent wykonania dachu. Liczą się daty, treść pism i dowód, że aplikacja dotarła do właściwej osoby. Kto ma porządek w papierach, ma tu przewagę.

Skąd bierze się kwota do zapłaty

Zasady wynikają z Construction Act, czyli Housing Grants, Construction and Regeneration Act 1996, zmienionego w 2011. Jeśli umowa nie ma zasad płatności zgodnych z ustawą, stosuje się Scheme for Construction Contracts. W Scheme terminy wyglądają tak:

• Due date

  W Scheme to 7 dni po końcu okresu albo po złożeniu aplikacji, zależnie od tego, co nastąpi później.

• Payment notice

  Płacący wystawia go najpóźniej 5 dni po due date. Bez niego do zapłaty jest kwota z Twojej aplikacji.

• Final date for payment

  W Scheme to 17 dni po due date. Do tego dnia trzeba zapłacić kwotę z noty, czyli notified sum.

• Pay less notice

  W Scheme najpóźniej 7 dni przed final date, z kwotą i podstawą wyliczenia. Bez niego płaci się kwotę z noty.

Gdy płacący nie wystawi payment notice, kwotą do zapłaty staje się kwota z Twojej aplikacji albo z Twojego default payment notice. W umowach JCT certyfikat okresowy (interim certificate) wystawia architekt albo contract administrator i to on pełni rolę payment notice. Sprawdź więc, czy certyfikat przyszedł w terminie z umowy.

Kiedy smash and grab ma sens

Żeby taki spór miał podstawy, wszystkie te warunki muszą być spełnione naraz:

• Umowa objęta ustawą

  Zwykle nie dotyczy to robót u osoby prywatnej w domu, w którym mieszka (residential occupier).

• Ważna aplikacja

  Wysłana w terminie, do osoby i w formie z umowy, z jasną kwotą i rozbiciem na pozycje.

• Brak payment notice

  Klient albo jego QS nie wystawił go w terminie z umowy, a w Scheme w ciągu 5 dni po due date.

• Brak skutecznego pay less notice

  Pismo nie przyszło na czas albo nie podaje kwoty i podstawy wyliczenia.

Czego smash and grab nie załatwia

Decyzja dotyczy kwoty z noty, a nie tego, ile roboty są naprawdę warte. Waluacja jest narastająca, więc w kolejnej waluacji wartość robót i tak zostanie policzona od nowa. Jak może wyglądać późniejszy spór o rzeczywistą wartość, zależy od sprawy i umowy. Tu warto zapytać prawnika, zanim cokolwiek podpiszesz albo odpiszesz.

Najlepszą obroną jest porządna waluacja na budowie: wysłana na czas, rozbita na pozycje, z dowodem wysłania. Wtedy cały spór kręci się wokół błędów klienta, a nie Twoich. Szczegóły o piśmie, które klient powinien był wysłać, znajdziesz na stronie o tym, czym jest pay less notice.

Smash and grab adjudication krok po kroku

1. Sprawdź, czy ustawa obejmuje umowę

   Kim jest klient, gdzie są roboty, czy to residential occupier. Bez ustawy decydują zapisy umowy.

2. Ustal wszystkie daty

   Koniec okresu, wysłanie aplikacji, due date, termin payment notice, termin pay less notice i final date.

3. Sprawdź swoją aplikację

   Czy poszła w terminie, do właściwej osoby i w formie z umowy. Słaba aplikacja to częsta obrona klienta.

4. Sprawdź pisma klienta

   Daty doręczenia, kwoty i podstawę wyliczenia. Mail „reszta jest zawyżona” bez kwoty i podstawy to za mało.

5. Wezwij do zapłaty kwoty z noty

   Krótko: kwota, podstawa w umowie i w ustawie, final date, która już minęła.

6. Rozważ wstrzymanie robót

   Gdy kwota nie jest zapłacona do final date, a pay less notice nie było, możesz wstrzymać roboty po pisemnym zawiadomieniu z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem.

7. Wszcznij adjudication

   Każda strona umowy budowlanej może to zrobić w każdej chwili. Decyzja zapada w 28 dni od skierowania sprawy, chyba że termin zostanie wydłużony.

Jeśli nie wiesz, czy Twoja sprawa się nadaje, QS po polsku przejrzy aplikację, pisma klienta i daty i powie, gdzie jest problem.

Najczęstsze błędy

• Słaba aplikacja

  Kwota bez rozbicia, wysłana do złej osoby albo po terminie. Wtedy spór zaczyna się od Twojego błędu.

• Brak kalendarza terminów

  Nie wiesz, kiedy minął termin na payment notice i pay less notice, więc nie widzisz, że klient go przegapił.

• Smash and grab u klienta prywatnego

  Przy residential occupier ustawa zwykle nie działa, więc najpierw sprawdź swoją umowę.

• Czekanie z reakcją

  Po final date wysyłasz wezwanie i decydujesz o krokach, zamiast czekać na kolejny przelew częściowy.

Pytania

To nie jest porada prawna. Przy sporze sprawdzamy Twoją umowę i mówimy, czy potrzebny jest prawnik.