Wariacja ujemna: kiedy klient płaci mniej

Klient rezygnuje z kominka w salonie i zamienia drewnianą podłogę na tańsze panele. Pisze, że skoro robi się mniej, to cena spadnie, i od razu odejmuje od kolejnej raty kwotę, którą sam policzył z Twojego kosztorysu. Ty masz już zamówiony wkład kominkowy, rusztowanie przy kominie stało tydzień, a ekipa od podłóg była umówiona na konkretne dni. Wariacja ujemna to zmiana, po której klient płaci mniej. To uczciwe, gdy robota naprawdę znika. Problem zaczyna się wtedy, gdy klient odejmuje pełną cenę, a Twoje koszty zostają.

Wariacja ujemna: co to jest

Wariacja może dodać robotę, ale może też ją zmniejszyć. Wytyczne JCT do umowy Minor Works (edycja 2011) definiują wariację jako zmianę zleconą przez architekta albo contract administratora w imieniu klienta, która może być dodaniem albo pominięciem robót, albo zmianą kolejności lub okresu ich wykonania. Te same wytyczne mówią, że cena ryczałtowa może wzrosnąć albo spaść w zależności od zmian. W innych umowach zapis wygląda inaczej, ale zasada zwykle jest podobna: zmiana zakresu w dół obniża cenę.

Wariacja ujemna przychodzi w kilku postaciach. Nie każda to proste wykreślenie robót.

• Pominięcie części robót

  Klient wykreśla kominek, ogrodzenie albo malowanie. Robota znika z zakresu, a jej cena z kontraktu.

• Tańszy materiał

  Panele zamiast desek, prostsze okna, tańsza armatura. Robota zostaje, ale materiał i czasem robocizna kosztują mniej.

• Mniejsza ilość

  Mniej metrów ogrodzenia, mniejsza powierzchnia płytek, krótsza instalacja. Odliczasz tylko różnicę w ilości.

• Prostszy sposób wykonania

  Klient godzi się na prostsze rozwiązanie niż w specyfikacji. Spada koszt materiału albo czas pracy.

Dlaczego proste odjęcie ceny boli

W cenie każdej pozycji kosztorysu siedzi nie tylko materiał i robocizna. Siedzi też część kosztów budowy, czyli rusztowania, kontenera, Twojego czasu, oraz Twój zysk. Gdy klient odejmuje pełną cenę pozycji, zabiera Ci te części razem z robotą. Koszty budowy zwykle się nie zmniejszają, bo budowa trwa tyle samo. Do tego dochodzi to, co już wydałeś na pominiętą robotę.

Jak policzyć wariację ujemną

Zacznij od ceny pozycji z kosztorysu albo z umowy. To podstawa odliczenia, bo z niej klient zaakceptował cenę. Potem sprawdź, co z tej ceny naprawdę nie zostanie wydane. Odlicz to. Wszystko, co już poniosłeś albo czego nie unikniesz, zostaje w cenie.

Przykład: dobudowa w Essex. Klient rezygnuje z kominka. Cena pozycji to K. Wkład jest zamówiony i dostawca przyjmie go z powrotem z potrąceniem. Rusztowanie przy kominie już stało. Wykonawca odlicza K, a dolicza koszt zwrotu wkładu i część rusztowania, która przypadała na komin. Klient płaci mniej, ale nie o całe K. Wysyła mu to z rozbiciem, a nie jako jedną liczbę.

Wariacja ujemna w waluacji

Wariację ujemną pokazujesz w waluacji jak każdą inną, tylko ze znakiem minus. Ma swój numer, opis i rozbicie. Nie chowaj jej w innych pozycjach i nie licz jej na skróty z dodatnimi zmianami. Klient ma widzieć, co dodało cenę, a co ją obniżyło.

Construction Act zwykle nie obejmuje robót u osoby prywatnej w domu, w którym ona mieszka albo zamierza mieszkać (residential occupier). Wtedy wszystko zależy od umowy, także to, czy klient może sam odjąć coś od raty. Przy robotach dla firmy albo dewelopera płacący, który chce zapłacić mniej niż kwota z noty, musi wysłać pay less notice przed terminem z umowy i podać kwotę oraz podstawę wyliczenia. Własne odejmowanie od raty bez tego pisma to nie jest skuteczne potrącenie.

Co zrobić krok po kroku przy wariacji ujemnej

1. Potwierdź zmianę na piśmie

   Co dokładnie znika albo tanieje. Poproś o to w e-mailu, zanim cokolwiek odwołasz u dostawców.

2. Znajdź pozycje w kosztorysie

   Wskaż, z których pozycji bierzesz odliczenie. Klient widzi wtedy, że liczysz z ceny, którą zaakceptował.

3. Sprawdź, co już poniosłeś

   Zamówienia, materiał na budowie, umówieni podwykonawcy, dni rusztowania. Każdy taki koszt zapisz z dowodem.

4. Odwołaj, co się da

   Zadzwoń do dostawców i podwykonawców od razu. Im szybciej, tym mniej kosztów zostanie po Twojej stronie.

5. Policz odliczenie i dodatki

   Cena pozycji minus to, czego nie wydasz. Koszty poniesione i nieuniknione zostają w cenie z opisem.

6. Wyślij wycenę z rozbiciem

   Odliczenie, koszty, które zostają, i wynik. Poproś o akceptację przed najbliższą waluacją.

7. Pokaż zmianę w waluacji

   Osobna linia z minusem, z numerem z rejestru zmian. Nie pozwól, żeby klient odjął własną kwotę od raty.

Jeśli klient zmniejsza zakres i sam liczy, ile Ci odjąć, zobacz, jak prowadzimy wariacje, także te ujemne. Wariację pokazujesz potem w tym samym dokumencie co resztę robót, czyli w aplikacji, o której piszemy przy temacie waluacja na budowie. Gdy chcesz oddać liczenie i pisma komuś z boku, polski QS w UK przygotuje rozbicie i odpowiedź dla klienta.

Najczęstsze błędy

• Zgoda na pełne odjęcie ceny

  Klient odejmuje całą pozycję z kosztorysu, a Twoje koszty budowy i poniesione wydatki zostają bez zapłaty.

• Odwołanie zamówień za późno

  Dowiadujesz się o zmianie, ale dzwonisz do dostawcy po tygodniu. Wtedy zwrot jest droższy albo niemożliwy.

• Brak dowodów kosztów

  Twierdzisz, że materiał był zamówiony, ale nie masz zamówienia ani faktury. Klient odejmie pełną kwotę i tyle.

• Ujemne zmiany schowane w innych

  Łączysz plusy i minusy w jedną kwotę. Klient nie widzi rozbicia i kwestionuje całe zestawienie.

• Odejmowanie od raty bez pisma

  Klient sam obcina ratę, a Ty milczysz. Przy umowie objętej ustawą potrzebny był pay less notice.

• Odliczenie od nowej ceny

  Odliczasz cenę z dzisiejszej oferty dostawcy zamiast z kosztorysu. Liczysz wtedy według innej podstawy niż umowa.

Pytania

To nie jest porada prawna. Przy sporze sprawdzamy Twoją umowę i mówimy, czy potrzebny jest prawnik.