Klient zniknął i nie zapłacił. Co możesz jeszcze zrobić

Dobudowa prawie skończona. Klient przez dwa miesiące płacił, potem zaczął przesuwać przelewy, a w końcu przestał odbierać telefon. Na WhatsAppie jedna szara kreska. Sąsiad mówi, że widział samochód z przeprowadzki. Tobie zostają faktury, materiały kupione na kredyt i ludzie, którym trzeba zapłacić w piątek. Sytuacja „klient zniknął i nie zapłacił” zdarza się częściej, niż się o tym mówi. Dobra wiadomość jest taka, że zniknięcie klienta nie kasuje długu. Zła, że im dłużej czekasz, tym trudniej go odzyskać.

Klient zniknął i nie zapłacił: od czego zależy, co możesz zrobić

Zanim zaczniesz działać, odpowiedz sobie na cztery pytania. Od nich zależy cała dalsza droga.

Kim jest klient

Sprawdź, kto jest stroną umowy, a nie tylko, kto z Tobą rozmawiał. Osoba prywatna, jednoosobowa działalność, spółka? Jeśli klientem jest spółka, sprawdź ją w publicznym rejestrze spółek (Companies House): czy dalej działa i jaki ma adres siedziby. Pismo na adres siedziby to często jedyny pewny adres, jaki masz.

Jeśli klientem jest osoba prywatna, zbierz wszystko, co o niej wiesz: adres budowy, adres korespondencyjny z umowy albo z faktur, e-mail, numer telefonu, dane z przelewów.

Co mówi umowa

Umowa decyduje o terminach płatności, o tym, jak doręcza się pisma, i o tym, co możesz doliczyć. Construction Act, czyli ustawa o umowach budowlanych, zwykle nie obejmuje robót u osoby prywatnej w domu, w którym ta osoba mieszka albo zamierza mieszkać (residential occupier). Wtedy wszystko zależy od umowy. Jeśli umowy nie było, liczy się to, co da się udowodnić: oferta, potwierdzenie klienta, wiadomości, przelewy.

Przy umowie budowlanej z firmą albo przy robotach, które nie są w domu, w którym klient mieszka, ustawa zwykle działa. Wtedy masz więcej narzędzi, o których niżej.

Czy jeszcze jesteś na budowie

Jeśli umowa jest objęta ustawą, kwota nie jest zapłacona do ostatecznego terminu zapłaty (final date for payment) i nie było skutecznego pay less notice, możesz wstrzymać roboty. Musisz wysłać pisemne zawiadomienie z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem i podać powód. Należą Ci się wtedy rozsądne koszty wstrzymania i przedłużenie terminu o czas wstrzymania. Przy kliencie prywatnym w jego domu sprawdź, co o wstrzymaniu robót mówi umowa.

Niezależnie od tego, czy ustawa działa: nie kupuj kolejnych materiałów i nie wysyłaj kolejnej ekipy, dopóki nie wiesz, co się dzieje z pieniędzmi.

Czy jesteś podwykonawcą

Jeśli zniknął inwestor, a główny wykonawca mówi, że nie zapłaci, bo sam nie dostał, sprawdź umowę z głównym wykonawcą. Zapisy „pay when paid” (zapłacę, jak mi zapłacą) są nieskuteczne, poza niewypłacalnością płacącego wyżej w łańcuchu. Twoim dłużnikiem jest ten, z kim masz umowę.

Co zrobić krok po kroku

1. Zatrzymaj koszty.Nie zamawiaj materiałów, nie wysyłaj ludzi. Zabezpiecz budowę tak, jak wymaga umowa, i zrób zdjęcia stanu robót z datą.
2. Zbierz dowody.Umowa albo oferta z potwierdzeniem, faktury, aplikacje o płatność, wariacje, wiadomości, historia przelewów, zdjęcia. Zapisz też, kiedy klient ostatni raz się odezwał i co powiedział.
3. Policz, ile jest należne.Wartość wykonanych robót, plus zatwierdzone wariacje, minus to, co już wpłynęło. Pozycja po pozycji, z dokumentem przy każdej.
4. Ustal adresy.Adres budowy, adres z umowy, adres siedziby spółki, e-mail. Pisma wysyłaj na wszystkie, które masz.
5. Wyślij pisemne wezwanie.Krótko: kwota, podstawa, termin zapłaty. Po angielsku, pocztą i mailem, z potwierdzeniem nadania. Jeśli klient zniknął, to pismo jest dowodem, że próbowałeś się z nim skontaktować.
6. Wyślij list przedsądowy.Wobec osoby prywatnej stosuje się Pre-Action Protocol for Debt Claims i dłużnik ma 30 dni na odpowiedź. Wobec firmy dajesz rozsądny termin zgodnie z Practice Direction on Pre-Action Conduct.
7. Wybierz drogę.Przy umowie budowlanej objętej ustawą możesz w każdej chwili wszcząć adjudication; decyzja zapada w 28 dni od skierowania sprawy. Sprawy do £10 000 idą zwykle na small claims track. Money Claim Online obsługuje roszczenia o określoną kwotę poniżej £100 000. Aktualne opłaty sądowe podaje gov.uk.
8. Policz, czy się opłaca.Wyrok to jedno, a ściągnięcie pieniędzy to drugie. Jeśli klient nie ma majątku albo spółka przestała działać, porozmawiaj z prawnikiem, zanim wydasz pieniądze na kolejne kroki.

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, QS po polsku uporządkuje dokumenty, policzy należną kwotę i przygotuje pisma po angielsku.

Najczęstsze błędy

• Czekanie „aż się odezwie”.Każdy tydzień czekania to tydzień, w którym klient może się wyprowadzić, sprzedać dom albo zamknąć spółkę.
• Dalsza praca na kredyt.Wielu wykonawców kończy robotę, licząc, że klient zapłaci za całość. Gdy klient znika, strata rośnie o każdy dzień tej pracy.
• Brak pism.SMS-y i telefony to za mało. Sąd i adjudicator patrzą na pisma: kto, kiedy, ile i na jakiej podstawie.
• Pismo tylko na jeden adres.Jeśli klient się wyprowadził, wyślij na wszystkie znane adresy i mailem.
• Mylenie osoby z firmą.Jeśli umowę podpisała spółka, dłużnikiem jest spółka, nie jej właściciel. Pismo do niewłaściwej osoby to stracony czas.
• Brak umowy na piśmie.Bez niej trudno udowodnić cenę i zakres. Przy następnej robocie zacznij od umowy budowlanej w UK, nawet krótkiej.

Pytania

To nie jest porada prawna. Przy sporze sprawdzamy Twoją umowę i mówimy, czy potrzebny jest prawnik.